# انواع پروتکل‌های استریم و پخش زنده: RTMP، SRT، WebRTC، HLS و بقیه

- URL: https://blog.mirol.ir/post/13/%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%AA%DA%A9%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D9%88-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-rtmp-srt-webrtc-hls-%D9%88-%D8%A8%D9%82%DB%8C%D9%87
- Published: 2026-11-10
- Updated: 2026-11-10
- Category: تکنولوژی
- Tags: پخش زنده، stream، RTMP، HLS، SRT، WebRTC
- Author: تیم میرول (Mirol team)
- Language: fa

![انواع پروتکل‌های استریم و پخش زنده: RTMP، SRT، WebRTC، HLS و بقیه](https://blog.mirol.ir/uploads/images/20261110-H38CIGwMyFPzfI8ltsFyQbwRq9bab2xG.png)

![پروتکل‌های استریم به زبان ساده](https://blog.mirol.ir/uploads/images/20261110-H38CIGwMyFPzfI8ltsFyQbwRq9bab2xG.png)

وقتی وارد دنیای پخش زنده می‌شوید، با اسم‌هایی مثل RTMP، HLS، SRT و WebRTC زیاد روبه‌رو می‌شوید. همهٔ این‌ها **پروتکل** هستند: قواعدی که مشخص می‌کنند تصویر و صدا چطور بسته‌بندی شوند و از یک نقطه به نقطهٔ دیگر برسند. در این مطلب هر کدام را خلاصه معرفی می‌کنیم و در پایان با هم مقایسه‌شان می‌کنیم تا بدانید کدام برای چه کاری مناسب است.

## اول یک نکتهٔ مهم: ارسال و تحویل

مسیر یک پخش زنده دو نیمه دارد و معمولاً هر نیمه پروتکل خودش را دارد:

- **ارسال (Ingest):** رساندن تصویر از نرم‌افزار یا دوربین شما (مثل OBS یا Larix) به سرور پخش.
- **تحویل (Delivery):** رساندن تصویر از سرور به هزاران بیننده روی مرورگر، موبایل و تلویزیون.

![دو نیمهٔ مسیر پخش زنده: ارسال و تحویل](https://blog.mirol.ir/uploads/images/20261110-6NCBDc8BPcilXEdHhrdqY72yvNHLDWma.png)

پروتکلی که برای ارسال عالی است، لزوماً برای تحویل به بیننده مناسب نیست و برعکس. به همین دلیل سرویس‌های پخش، استریم را با یک پروتکل می‌گیرند و با پروتکل دیگری به بیننده می‌رسانند.

## RTMP و RTMPS

**RTMP (Real-Time Messaging Protocol)** قدیمی‌ترین و رایج‌ترین پروتکل ارسال استریم است. در اصل برای Flash Player ساخته شد. Flash مدت‌هاست کنار رفته، اما RTMP به‌عنوان استاندارد ارسال باقی مانده است.

- **کاربرد اصلی:** ارسال از OBS، vMix، Larix و نرم‌افزارهای مشابه به سرور.
- **مزیت:** تقریباً همهٔ نرم‌افزارها و سرویس‌ها از آن پشتیبانی می‌کنند و راه‌اندازی‌اش ساده است.
- **محدودیت:** روی اینترنت ناپایدار حساس است و قابلیت‌های جدید مثل کدک‌های مدرن را به‌طور سنتی پشتیبانی نمی‌کند. مرورگرها هم دیگر نمی‌توانند مستقیم RTMP پخش کنند.
- **RTMPS** همان RTMP است که روی اتصال رمزنگاری‌شده (TLS) کار می‌کند. برخی سرویس‌ها مثل اینستاگرام و فیسبوک فقط نسخهٔ امن را می‌پذیرند.

## SRT

**SRT (Secure Reliable Transport)** یک پروتکل متن‌باز و جدیدتر برای ارسال است که مخصوص اینترنت‌های ناپایدار طراحی شده.

- **کاربرد اصلی:** ارسال از راه دور، مثلاً پخش از محل رویداد یا بین دو استودیو.
- **مزیت:** بسته‌های گم‌شده را جبران می‌کند، رمزنگاری داخلی دارد و تأخیرش کم و قابل تنظیم است.
- **محدودیت:** هنوز همهٔ سرویس‌ها و مقصدها آن را نمی‌پذیرند و برای پخش مستقیم به بیننده در مرورگر مناسب نیست.

## RTSP

**RTSP (Real Time Streaming Protocol)** بیشتر در دنیای دوربین‌های مداربسته و دوربین‌های IP دیده می‌شود.

- **کاربرد اصلی:** گرفتن تصویر از دوربین‌های IP، سیستم‌های نظارتی و برخی دوربین‌های حرفه‌ای.
- **مزیت:** تأخیر کم و پشتیبانی گسترده در تجهیزات نظارتی.
- **محدودیت:** مرورگرها مستقیم پخشش نمی‌کنند و معمولاً باید روی سرور به پروتکل دیگری تبدیل شود.

## WebRTC و WHIP

**WebRTC** فناوری‌ای است که داخل مرورگرها ساخته شده و همان چیزی است که تماس‌های ویدیویی تحت وب از آن استفاده می‌کنند.

- **کاربرد اصلی:** ارتباط تعاملی با تأخیر کمتر از نیم ثانیه، مثل وبینار تعاملی، حراج زنده، آموزش آنلاین و گفت‌وگوی دوطرفه.
- **مزیت:** کمترین تأخیر بین همهٔ پروتکل‌ها و پخش مستقیم در مرورگر بدون نصب برنامه.
- **محدودیت:** رساندن آن به تعداد خیلی زیاد بیننده پیچیده و پرهزینه است، چون زیرساخت مخصوص لازم دارد.
- **WHIP** یک استاندارد جدیدتر است که ارسال استریم با WebRTC را ساده می‌کند. نسخه‌های جدید OBS هم از آن پشتیبانی می‌کنند.

## HLS و LL-HLS

**HLS (HTTP Live Streaming)** که اپل معرفی کرد، امروز رایج‌ترین پروتکل برای **تحویل** پخش زنده به بیننده است.

- **روش کار:** ویدیو به تکه‌های چندثانیه‌ای تقسیم می‌شود و پلیر آن‌ها را مثل فایل‌های معمولی از طریق HTTP دانلود و پشت سر هم پخش می‌کند.
- **مزیت:** روی تقریباً همهٔ دستگاه‌ها و مرورگرها کار می‌کند، با CDN به‌راحتی برای میلیون‌ها بیننده مقیاس‌پذیر است و **کیفیت تطبیقی** دارد، یعنی اگر اینترنت بیننده ضعیف شود، پلیر خودکار کیفیت پایین‌تری پخش می‌کند تا تصویر قطع نشود.
- **محدودیت:** تأخیر نسبتاً زیاد، معمولاً چند ثانیه تا حدود نیم دقیقه.
- **LL-HLS (Low-Latency HLS)** نسخهٔ کم‌تأخیر HLS است و تأخیر را به حدود ۲ تا ۵ ثانیه می‌رساند، به شرطی که سرور و پلیر از آن پشتیبانی کنند.

## MPEG-DASH

**MPEG-DASH** یک استاندارد بین‌المللی و مستقل از شرکت خاص است که روش کارش شبیه HLS است: تکه‌تکه کردن ویدیو و ارسال روی HTTP با کیفیت تطبیقی.

- **کاربرد اصلی:** پخش ویدیو در سرویس‌های بزرگ و پلیرهای تحت وب.
- **مزیت:** استاندارد باز، انعطاف‌پذیر و مستقل از نوع کدک.
- **محدودیت:** پشتیبانی بومی در دستگاه‌های اپل ندارد، برای همین بسیاری از سرویس‌ها کنار آن HLS را هم ارائه می‌دهند. تأخیرش هم مثل HLS است، مگر اینکه از نسخهٔ کم‌تأخیر (LL-DASH) استفاده شود.

## مقایسهٔ تأخیر

![مقایسهٔ تأخیر پروتکل‌های استریم](https://blog.mirol.ir/uploads/images/20261110-91CFqGpbtOY9SyfKArlYcJCg1O1WScOt.png)

## جدول مقایسه

| پروتکل | نقش اصلی | تأخیر معمول | پخش در مرورگر | مقیاس‌پذیری برای بیننده زیاد | نقطهٔ قوت |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| RTMP / RTMPS | ارسال | ۲ تا ۵ ثانیه | ❌ | ❌ | پشتیبانی همه‌جا، سادگی |
| SRT | ارسال | ۰٫۵ تا ۲ ثانیه | ❌ | ❌ | پایداری روی اینترنت ضعیف |
| RTSP | ارسال از دوربین | ۰٫۵ تا ۲ ثانیه | ❌ | ❌ | دوربین‌های IP و نظارتی |
| WebRTC / WHIP | ارسال و تحویل تعاملی | کمتر از ۰٫۵ ثانیه | ✅ | محدود و پرهزینه | کمترین تأخیر |
| HLS | تحویل | ۶ تا ۳۰ ثانیه | ✅ | ✅ | سازگاری کامل و پایداری |
| LL-HLS | تحویل | ۲ تا ۵ ثانیه | ✅ | ✅ | تأخیر کمتر با مزایای HLS |
| MPEG-DASH | تحویل | ۶ تا ۳۰ ثانیه | ✅ | ✅ | استاندارد باز |

> اعداد تأخیر تقریبی‌اند و به تنظیمات سرور، کیفیت شبکه و پلیر بستگی دارند.

## کدام را انتخاب کنیم؟

- **برای ارسال از OBS، vMix یا موبایل به یک سرویس پخش:** RTMP یا RTMPS. ساده‌ترین و سازگارترین گزینه است.
- **برای ارسال از محل رویداد با اینترنت ناپایدار:** SRT، اگر سرویس مقصد پشتیبانی کند.
- **برای وصل کردن دوربین مداربسته یا دوربین IP:** RTSP، که روی سرور به پروتکل مناسب بیننده تبدیل می‌شود.
- **برای پخش به تعداد زیادی بیننده در سایت یا اپ:** HLS، و اگر تأخیر کم مهم است LL-HLS.
- **برای ارتباط واقعاً تعاملی و دوطرفه:** WebRTC.

## میرول از کدام پروتکل‌ها استفاده می‌کند؟

میرول استریم شما را با **RTMP** از نرم‌افزارهایی مثل OBS، vMix و Larix دریافت می‌کند و برای پخش روی مقصدهایی مثل لایو اینستاگرام، یوتیوب و آپارات هم از RTMP استفاده می‌کند. برای بینندگانی که پخش را در رسانهٔ اختصاصی شما در میرول یا روی سایت خودتان می‌بینند، یک لینک پخش **HLS** ساخته می‌شود. لینک‌های HLS را هم می‌توانید به‌عنوان مبدأ پخش به میرول بدهید.

برای شروع کار، این آموزش‌ها را ببینید:

- [آموزش راه‌اندازی OBS Studio و اتصال به میرول](https://blog.mirol.ir/11/post)
- [آموزش استریم با موبایل: پخش زنده با Larix Broadcaster و میرول](https://blog.mirol.ir/12/post)

## جمع‌بندی

هیچ پروتکلی برای همهٔ کارها بهترین نیست. RTMP و SRT برای رساندن تصویر به سرور ساخته شده‌اند، HLS و DASH برای رساندن آن به بیننده‌های زیاد، و WebRTC برای وقتی که هر ثانیه تأخیر مهم است. بیشتر پخش‌های زندهٔ امروز ترکیبی از این‌ها هستند: ارسال با RTMP و تحویل با HLS.